Onderdeel van de NWA-route Route Jeugd in ontwikkeling, opvoeding en onderwijs
Hoofdaanvragers: prof. dr. M. (Monique) Volman, Universiteit van Amsterdam en prof. dr. J. (Judi) Mesman, Universiteit Leiden


Alle kinderen moeten de kans krijgen zich te ontwikkelen tot veerkrachtige burgers die op een waardevolle manier kunnen bijdragen aan de samenleving. De grote diversiteit aan achtergronden en kenmerken van jeugdigen gaat echter vaak nog samen met ongelijkheid in kansen. Dit programma richt zich op vijf recente ontwikkelingen die van invloed zijn op die kansen: de toenemende diversiteit in de schoolklas (1), de opkomst van schaduwonderwijs (2), de invoering van de Jeugdwet en de Wet Passend Onderwijs (3), de inrichting van wijkteams o.a. als vooruitgeschoven post van het jeugdzorgstelsel (4) en de stapeling van risicogedrag bij sommige jongeren (5).


Aanpak

Met innovatief onderzoek willen we inzicht krijgen in processen en mechanismen in onderwijs, opvoeding en hulpverlening en in de manier waarop die processen en mechanismen ongelijkheid in stand houden of juist kunnen doorbreken. We genereren kennis die direct kan worden vertaald naar interventies die bijdragen aan de ontwikkelingskansen van jongeren tussen de 10 en 18 jaar.

Voor elk van de vijf ontwikkelingen waar we op focussen, hebben we een werkpakket ontworpen. In sommige werkpakketten ligt de nadruk op de ontwikkeling van jongeren in het algemeen, in andere op ontwikkelingsrisico’s. Uiteindelijk worden de opbrengsten uit de werkpakketten met elkaar verbonden en vertaald naar coherente inzichten en aanbevelingen voor de bevordering van gelijke kansen voor jeugdigen met verschillende achtergronden in verschillende contexten.


Werkpakketten

(1) Sociale cohesie in de klas

Ontwikkeling: de toenemende diversiteit en de daarmee toenemende druk op sociale cohesie in de schoolklas en in de samenleving.
Projectleiding: prof. dr. Eddie Denessen (RU) en prof. dr. Sabine Severiens (EUR/UvA)

Dit pakket start in fase 1 met literatuurstudie. Fase 2 bestaat uit onderzoek naar factoren die relevant zijn voor de sociale cohesie in de klas op cultureel-etnisch en sociaal-economisch divers samengestelde scholen. In fase 3 worden de resultaten uit de twee deelprojecten geïntegreerd en gedeeld met de praktijk.

(2) Buitenschools leren
Ontwikkeling : de opkomst van buitenschoolse onderwijsactiviteiten, zoals huiswerkbegeleiding, weekendscholen enz.
Projectleiding: dr. Louise Elffers (UvA) en prof. dr. Ruben Fukkink (HvA)

Fase 1 is een inventarisatie en rubricering van buitenschoolse leeractiviteiten en -settings, om zo inzicht te bieden in de stand van zaken voor beleid, praktijk en wetenschap. In fase 2 wordt een taxonomie ontwikkeld van motieven van ouders en leerlingen om te participeren in buitenschools leren, en van factoren die van invloed zijn op vraag en aanbod. Fase 3 toetst korte- en langetermijneffecten van enkele buitenschoolse leerpraktijken. Fase 4 beschrijft ‘good practices’ die een handreiking bieden voor beleid en praktijk (scholen en aanbieders).

(3) Verbinding onderwijs – jeugdzorg
Ontwikkeling: de invoering van de Jeugdwet en de Wet Passend Onderwijs, bedoeld om jongeren met problemen beter te kunnen helpen, maar niet voor alle jongeren zo werkend.
Projectleiding: prof. dr. Michiel Westenberg (UL)

In fase 1 wordt een laagdrempelige interventie (een les over stress) ontwikkeld en geëvalueerd die nuttig is voor alle leerlingen én bedoeld is om leerlingen te identificeren die hulp nodig hebben. Voor deze laatste groep wordt in fase 2 een vervolginterventie ontwikkeld en geëvalueerd die voortbouwt op bestaande psychosociale interventies op scholen. De evaluatie richt zich in beide fasen op de ervaring van leerlingen, ouders en de school, en op het feitelijke effect van de interventie.

(4) Ontmoeting tussen professionals en jongeren/ouders met een migratieachtergrond
Ontwikkeling: het functioneren van wijkteams in het nieuwe jeugdzorgstelsel, waarmee niet alle groepen jongeren en hun ouders worden bereikt.
Projectleiding: prof. dr. Trees Pels (VU/Verweij Jonker Instituut) en prof. dr. Doret de Ruyter (VU)

Fase 1 is gericht op theoretische verheldering en operationalisering van het concept ‘ontmoeting’. Daarnaast wordt zicht verkregen op (opvattingen over) professionele kwaliteiten en werkwijzen die nodig zijn om ontmoeting met moeilijk bereikbare jongeren en ouders tot stand te brengen. In fase 2 worden verschillende werkvormen, middelen en materialen ontwikkeld en beproefd voor teams van professionals en initiële hbo- en wo-opleidingen Pedagogiek en Social work. In fase 3 worden deze geëvalueerd.

(5) Jeugdgezondheidszorg
Ontwikkeling: de negatieve spiraal van elkaar versterkende problemen, o.a. met gezondheid, waarin een deel van de jongeren terecht blijkt te komen.
Projectleiding: dr. Symone Detmar (TNO) en prof. dr. Menno Reijneveld (UMCG)

Fase 1 is gericht op het krijgen van inzicht in het ontstaan en verloop van opeenstapeling van problemen en in strategieën om opeenstapeling te reduceren. Ook zullen de mechanismen achter opeenstapeling van ongezond gedrag worden geanalyseerd. Fase 2 inventariseert de wensen en ervaringen van jongeren en professionals. In fase 3 wordt een raamwerk ontwikkeld voor het aanpassen en (door)ontwikkelen van interventies voor JGZ voor adolescenten om opeenstapeling van ongezond gedrag en (psychosociale) gezondheidsproblemen te voorkomen of te reduceren.


Consortiumleden

Het Consortium bestaat o.a. uit: Erasmus Universiteit Rotterdam, Leids Universitair Medisch Centrum, Radboud Universiteit, Rijksuniversiteit Groningen, Universitair Medisch Centrum Groningen, Universiteit Leiden, Universiteit Utrecht, Universiteit van Amsterdam, Vrije Universiteit Amsterdam, TNO, Haagse Hogeschool, Hanzehogeschool Groningen, Hogeschool Inholland, Hogeschool Rotterdam,  Hogeschool Utrecht, Hogeschool van Amsterdam, Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord Nederland, Altra Jeugdzorg en Onderwijs, CJG Rijnmond, Gemeente Rotterdam, Goeie Zin, IMC Weekendschool, Jeugdprofs, Johan de Witt scholengroep, Lyceo, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, Obs Het Galjoen, Schoolformaat, Stichting Interculturele Participatie en Integratie, Verwey Jonker Instituut, VO-raad, YOEP (Yulius Onderwijs-Zorg Expertise Partners).

Terug naar route

Boegbeelden
Judi Mesman (Universiteit Leiden)
Monique Volman (Universiteit van Amsterdam)

Contact
Judi Mesman
j.mesman@luc.leidenuniv.nl

Website programma