De toenemende complexiteit van onze samenleving lijkt gepaard te gaan met een grote verscheidenheid aan conflicten en coöperatie op alle niveaus. Conflicten verschillen in tal van dimensies, zoals bijvoorbeeld intensiteit, duur en historie, vorm, betrokken partijen, inhoud en middelen. Coöperatie verschilt in vergelijkbare dimensies. Van burgers, beleidsmakers, maatschappelijk werkers, zorgverleners en leraren tot aan politici en diplomaten: velen hebben urgente vragen over de aanpak van geschillen, hoe oorzaken te identificeren, schadelijke gevolgen te beperken en constructieve oplossingen te bevorderen.

Een belangrijk uitgangspunt bij deze route is dat conflict en coöperatie allebei nodig zijn. Conflicten worden veelal als negatief gekwalificeerd en coöperatie als het vreedzame, te prefereren alternatief. In dit beeld vergeet men echter dat conflicten ook een dynamiek op gang kunnen brengen die oplossingen biedt voor tegenstellingen in belangen of waarden en die juist leidt tot een nieuw, beter evenwicht. Binnen deze route worden drie gamechangers onderscheiden.

Oorzaken van conflicten: op zoek naar tipping en dipping points
Onderzoek is nodig naar de oorzaken van normovertredingen door burgers, instanties of staten, en naar conflicten tussen deze partijen. De vraag is waar precies voor categorieën van normovertredingen of conflicten het omslagpunt ligt: Wanneer loopt een echtscheiding uit op een vechtscheiding? In welke constellatie escaleert ‘langs de lijntjes lopen’ tot een bankencrisis? Wanneer ontaardt een politieke ruzie in oorlog? Van even groot belang is onderzoek naar de andere kant van de medaille: Hoe kan coöperatie worden hersteld? Hoe realiseer je deradicalisering?

Doorbreken legitimiteitscrisis: succesvolle conflicthantering
Onderzoek naar mogelijkheden om de legitimiteitscrisis bij slachtoffers te doorbreken is urgent. Daarbij kan worden gedacht aan positieve interventie via erkenning, behandeling en compensatie, of aan negatieve interventie via ontkenning, dwang of machtsgebruik. Onderzoek is nodig naar nieuwe praktijken van conflicthantering en coöperatie.

Complexiteit in conflict: correlaties en wisselwerking
In falende staten komen zaken als corruptie, wanbestuur, misdaad, lage economische groei, kansloosheid, mensenrechtenschendingen, hongersnood of vluchtelingenproblematiek vaak gelijktijdig voor. Hoe hangen deze ontwikkelingen samen? Welke heilzame aangrijpingspunten voor interventie bieden deze ontwrichtende cycli? De wisselwerking tussen micro-, meso- en macroniveau dient daarbij centraal te staan.

Lees meer over deze route in het Portfolio voor Onderzoek en Innovatie.

 

 

Boegbeelden
Ton Hol (Universiteit Utrecht)
Catrien Bijleveld (NSCR)

Contact
Catrien Bijleveld (NSCR)
cbijleveld@nscr.nl

Gerelateerde NWA-vragen